Santo Tomas, Andra Mari edo herriko jaiak iristen dira, armairua ireki eta… erdia falta zaizu. Hori da WhatsApp bidez gehien iristen zaigun zalantza: «zer behar dut zehazki euskal jantzi oso baterako?». Hemen azaltzen dizugu pieza-piezaka —gizon, emakume eta haurrentzat— eta tailari buruzko aholku pare batekin. 1982tik ari gara tradizioa janzten, beraz, goazen harira.
Baserritarra ala arrantzalea: zein da zurea?
Lehenengo, euskal jantziaren bi familia handiak:
- Baserritarra (baserrikoa): jai eta erromerietan ohikoena. Lurraren koloreak, koadroak eta soiltasuna.
- Arrantzalea (itsasokoa): kostaldeko herrietakoa. Mahoizko alkondara eta praka urdinak, gerrikoa eta zapia. Itsastarragoa.
Gizonezkoaren euskal jantzia, pieza-piezaka
Gizonezko batentzat, jantzi osoak hauek izaten ditu normalean:
- Alkondara zuria edo mahoizkoa.
- Prakak, mahoizkoak edo marradunak.
- Gerrikoa gerrian.
- Zapia lepoan.
- Txapela.
- Abarkak edo espartinak oinetarako.
- Hotzerako: kaikua edo mendigoizalea.
Dena hemen ikus dezakezu: gizonezkoen euskal jantziak, alkondarak, prakak edo kaikuak.
Emakumezkoaren euskal jantzia, pieza-piezaka
Emakumezko jantziak (baserritarra edo arrantzalea) normalean hauek ditu:
- Brusa, askotan lortzaduna edo lauburu-brodatuduna.
- Gona luzea.
- Gerruntzea edo tokila.
- Amantala.
- Azpiko gona eta pololoak azpian.
- Zapia eta galtzerdiak.
- Abarkak edo espartinak.
Hasi brusatik eta gonatik, eta osatu osagarriekin.
Eta txikienak
Haurrek inork baino gehiago gozatzen dute. Neskentzako eta mutilentzako jantzi osoa dugu, talla guztietan. Aholkua: tailan ez hartu justu-justuan.
Oinetakoak: abarkak eta espartinak
Hori da gehien oinordetzan jasotzen dena… eta gehien falta dena. Abarkek (larruzkoak edo gomazkoak) eta espartinek (dantzari-xingolekin edo gabe) osatzen dute jantzia.
Tailaren trikimailua
Euskal jantziaren taila berezia da (ez da arropa arruntaren neurria bezalakoa). Gure aholkua: zalantzarik izanez gero, galdetu WhatsApp bidez altuera eta neurriekin, eta taila zehatza esango dizugu.
Laburbilduz
Euskal jantzi osoa ez da pieza bakarra: bere historia duen multzoa da. Nahi baduzu, osorik prestatzen dizugu. Etorri Galdakaoko dendara (Santi Brouard plaza 3) edo eskatu trajesvascos.com webean, 24-48 orduan bidalita. 1982tik, tradizioa janzten.